Yabancı Uyruklu Eşle Evlilik ve Boşanmada Uygulanacak Hukuk

30 Ağustos 2026 · Aile Hukuku · 4 dk okuma · Yazar: Av. Aysel Atlı

Yabancıyla evlilik boşanma hukuku sorusu, taraflardan birinin yabancı uyruklu olduğu veya yurt dışında yaşayan çiftlerin en sık merak ettiği konulardan biridir. Türk hukukunda bu tür "yabancı unsurlu" ilişkilerde hangi ülkenin hukukunun uygulanacağı ve hangi mahkemenin yetkili olduğu, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) ile düzenlenmiştir.

Yabancı Uyruklu Eşle Evlilik ve Boşanmada Hangi Hukuk Uygulanır?

Bu sorunun kısa cevabı, önceliğin eşlerin ortak vatandaşlığına, ardından ortak yaşadıkları ülkeye ve son olarak Türk hukukuna verildiğidir. Aşağıda evlilik ve boşanmanın her biri için bu sıralamanın nasıl işlediği ayrı ayrı ele alınmaktadır.

Evlilikte Uygulanacak Hukuk

MÖHUK m. 13 uyarınca, evlenme ehliyeti ve şartları her eşin kendi milli hukukuna tabidir; evliliğin şekli ise evliliğin yapıldığı ülkenin hukukuna göre belirlenebilir. Evliliğin genel hükümleri konusunda ise, eşlerin müşterek milli hukuku uygulanır; müşterek milli hukuk yoksa müşterek mutad mesken hukuku, o da yoksa Türk hukuku uygulanır.

Boşanmada Uygulanacak Hukuk

MÖHUK m. 14 uyarınca boşanma ve ayrılık sebepleri ile sonuçları hakkında da benzer bir sıralama izlenir: önce eşlerin müşterek milli hukuku, bu yoksa müşterek mutad mesken hukuku, bu da yoksa Türk hukuku uygulanır. Bu nedenle taraflardan biri yabancı uyruklu olsa dahi, somut duruma göre boşanma davasına Türk hukukunun uygulanması gayet mümkündür.

Türk Mahkemeleri Hangi Hâllerde Yetkilidir?

MÖHUK m. 41 uyarınca, Türk mahkemelerinin boşanma ve ayrılık davalarında milletlerarası yetkisi; davanın açıldığı tarihte eşlerden birinin Türkiye'de mutad meskeninin bulunması veya tarafların Türkiye'de müşterek yerleşim yerlerinin olması hâlinde kabul edilir. Yani taraflardan biri yabancı uyruklu olsa dahi, Türkiye'de yerleşikse veya ortak yerleşim yeri Türkiye'deyse dava Türk mahkemelerinde açılabilir.

Yabancı Mahkeme Kararının Türkiye'de Tanınması (Tenfiz)

Yurt dışında alınmış bir boşanma kararının Türkiye'de hukuki sonuç doğurması için, kararın Türk mahkemelerince tanınması (kesin hükmün etkisinin kabulü) veya tenfizi (icra edilebilir hâle getirilmesi) gerekir. Tanıma/tenfiz davası, kararın verildiği ülke mahkemesinin yetkisinin bulunması, kararın kamu düzenine aykırı olmaması ve savunma hakkının tanınmış olması gibi şartlara bağlıdır. Bu süreç, yalnızca kararın varlığını değil, usulüne uygunluğunu da inceleyen ayrı bir dava türüdür.

Velayet ve Nafakada Uygulanacak Hukuk

Boşanmayla birlikte gündeme gelen velayet ve nafaka gibi konularda da uygulanacak hukuk ayrıca değerlendirilir; velayet genellikle çocuğun mutad meskeni hukukuna, nafaka ise nafaka alacaklısının mutad meskeni hukukuna göre belirlenebilir. Velayetin hangi kriterlere göre belirlendiği hakkında Boşanmada Velayet Hangi Kriterlere Göre Belirlenir? yazımızı, nafaka türleri hakkında ise Nafaka Türleri ve Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanma Yabancı Unsurlu Dosyalarda Mümkün mü?

Evet; taraflar anlaşmalı boşanma konusunda mutabık kalmışsa, yabancı unsur bulunması bu yolu kapatmaz. Ancak protokolün, uygulanacak hukuka ve Türk kamu düzenine uygun şekilde hazırlanması önem taşır. Anlaşmalı boşanma için genel olarak hangi belgelerin hazırlanması gerektiği hakkında Anlaşmalı Boşanma İçin Hangi Belgeler Gerekir? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Sorunlar

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar; yurt dışında ikamet eden eşe tebligatın usulüne uygun yapılamaması, taraflardan birinin vatandaşlığının veya mutad meskeninin tespitinde belge eksikliği ve yabancı ülkede alınmış bir boşanma kararının Türkiye'de nüfus kaydına işlenmesi için tanıma davası açılması gerektiğinin bilinmemesidir.

Yerel Bağlam

Fethiye'nin uluslararası nüfus yapısı, taraflardan birinin yabancı uyruklu olduğu veya yurt dışında yerleşik olduğu evlilik ve boşanma dosyalarını sık karşılaşılan bir durum hâline getirmektedir. Bu tür dosyalarda hem uygulanacak hukukun hem de yurt dışı tebligat gibi ek usul adımlarının doğru yönetilmesi büyük önem taşır. Aile hukuku alanındaki hizmetlerimizin genel çerçevesi için Fethiye Aile Avukatı Aysel Atlı - Hukuk Bürosu ve Danışmanlık sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuyla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, Fethiye Aile Hukuku Avukatı sayfamızdan bu alandaki hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.