Saklı Pay Nedir, Mirasçılar Nasıl Korunur?
26 Ağustos 2026 · Miras Hukuku · 4 dk okuma · Yazar: Av. Aysel Atlı
Saklı pay, mirasbırakanın vasiyetname veya miras sözleşmesiyle dahi tamamen ortadan kaldıramayacağı, kanunun belirli yakın mirasçılara ayırdığı asgari miras payıdır. Türk Medeni Kanunu (TMK), mirasbırakana mal varlığı üzerinde tasarruf serbestisi tanırken, bu serbestiyi belirli yakınları (altsoy, ana-baba, eş) lehine sınırlandırmış ve bu kişilere kanunen dokunulamayacak bir pay güvence altına almıştır.
Saklı Pay Sahibi Mirasçılar Kimlerdir?
TMK m. 506 uyarınca saklı pay sahibi mirasçılar ve oranları şöyledir:
- Altsoy (çocuklar ve onların altsoyu): Yasal miras payının yarısı saklı paydır.
- Ana ve baba: Yasal miras payının dörtte biri saklı paydır.
- Sağ kalan eş: Altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamı; tek başına mirasçı olması hâlinde yasal miras payının dörtte üçü saklı paydır.
Kardeşler, saklı pay sahibi mirasçılar arasında yer almaz; bu nedenle mirasbırakan, kardeşlerini vasiyetnameyle mirasından tamamen çıkarabilir.
Saklı Pay Nasıl İhlal Edilir?
Saklı pay ihlali, mirasbırakanın hayattayken yaptığı bağışlar veya ölüme bağlı tasarruflarla (vasiyetname, miras sözleşmesi) saklı pay sahibi mirasçıların kanuni güvence altındaki payının azaltılması durumunda ortaya çıkar. Örneğin mirasbırakanın mal varlığının büyük kısmını üçüncü bir kişiye vasiyet etmesi veya mirasçılardan birine sağlığında orantısız bağışlarda bulunması, diğer saklı pay sahibi mirasçıların payını ihlal edebilir.
Saklı Pay İhlal Edilirse Hangi Yola Başvurulur: Tenkis Davası
Saklı payı ihlal edilen mirasçı, tenkis davası açarak saklı payını tamamlayabilir. Tenkis davasında mahkeme, mirasbırakanın tasarruflarını saklı payları ihlal ettiği ölçüde indirir (tenkis eder); tasarruf tamamen iptal edilmez, sadece saklı payı aşan kısım geçersiz kılınır. Tenkis davası açma hakkı, mirasın açıldığının ve tasarrufun öğrenildiği tarihten itibaren belirli bir süreyle, her hâlde mirasın açılmasından itibaren daha uzun bir azami süreyle sınırlıdır; bu nedenle sürenin kaçırılmaması önemlidir.
- 01Mirasın Açılması
Mirasbırakanın ölümüyle miras açılır, mirasçılar ve tasarruflar netleşir.
- 02İhlalin Tespiti
Saklı pay sahibi mirasçı, kendi payının tasarruflarla ihlal edildiğini tespit eder.
- 03Dava Açılması
Tenkis davası, ilgili tasarrufun (vasiyetname, bağış vb.) tenkisi talebiyle açılır.
- 04Hesaplama ve Karar
Mahkeme, mirasbırakanın mal varlığını ve tasarrufları değerlendirerek tenkis oranını belirler.
Saklı Paydan Feragat veya Mirastan Iskat Mümkün müdür?
Saklı pay sahibi bir mirasçı, mirasbırakanla yapacağı bir miras sözleşmesiyle saklı payından feragat edebilir. Ayrıca mirasbırakan, kanunda sayılan ağır sebeplerin (mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlenmesi, aile hukukundan doğan yükümlülüklerin önemli ölçüde yerine getirilmemesi gibi) varlığı hâlinde, saklı pay sahibi bir mirasçıyı vasiyetnameyle mirastan ıskat edebilir (miras hakkından yoksun bırakabilir). Iskat, kanunda sayılan sebeplere dayanmalı ve vasiyetnamede sebebi açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde iskat geçersiz sayılabilir.
Saklı Pay Hesaplamasında Mal Varlığının Belirlenmesi
Saklı payın hesaplanabilmesi için öncelikle mirasbırakanın terekesinin (mirasın açıldığı andaki mal varlığının) belirlenmesi gerekir. Bu hesaplamaya, mirasbırakanın ölüm anındaki mevcut mal varlığının yanı sıra, iadeye tabi olan bazı bağışlar ve mirasçılara yapılan denkleştirmeye tabi kazandırmalar da eklenir; buna karşılık mirasbırakanın borçları terekeden düşülür. Bu şekilde bulunan net değer üzerinden her bir saklı pay sahibinin oranına göre saklı pay tutarı hesaplanır. Bu hesaplama, özellikle taşınmaz gibi değeri zamanla değişen mal varlığı kalemlerinde teknik bir değerlendirme gerektirebilir.
Yerel Bağlam
Fethiye gibi gayrimenkul değerlerinin yüksek olduğu bölgelerde, mirasbırakanın hayattayken mirasçılardan birine yaptığı taşınmaz devri veya bağışları, diğer mirasçıların saklı payını ihlal edip etmediği açısından sıkça uyuşmazlık konusu olabilmektedir. Bu tür durumlarda taşınmazın devir tarihindeki değeri ile mirasın açıldığı tarihteki değeri arasındaki farkın nasıl hesaplanacağı da ayrıca önem taşır. Miras taşınmazlarının paylaşımına ilişkin diğer konular için Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır? yazımızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Saklı pay sahibi mirasçı mirastan tamamen mahrum bırakılabilir mi?
Kural olarak hayır; kanunda sayılan ıskat sebeplerinin varlığı ve bunun vasiyetnamede açıkça belirtilmesi dışında, saklı pay sahibi bir mirasçının payı tamamen ortadan kaldırılamaz.
Tenkis davası kime karşı açılır?
Tenkis davası, saklı payı ihlal eden tasarruftan (bağış, vasiyet vb.) yararlanan kişiye karşı açılır; bu kişi başka bir mirasçı veya üçüncü bir kişi olabilir.
Sağlığında yapılan bağışlar da tenkise tabi midir?
Evet; mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve saklı payları ihlal eden bağışlar da, mirasın açılmasından sonra tenkis davasına konu olabilir.
Eşin saklı payı diğer mirasçılara göre nasıl değişir?
Eşin saklı payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir: altsoy veya ana-baba ile birlikteyse yasal payının tamamı, tek başına mirasçıysa yasal payının dörtte üçü saklı paydır.
Kardeşlerin saklı payı var mıdır?
Hayır; kardeşler kanunda saklı pay sahibi mirasçılar arasında sayılmamıştır, bu nedenle mirasbırakan kardeşlerini vasiyetnameyle mirasından tamamen çıkarabilir.
Tenkis davası açma süresi ne kadardır?
Tenkis davası açma hakkı, mirasçının saklı payının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren belirli bir süreyle ve her hâlde mirasın açılmasından itibaren daha uzun bir azami süreyle sınırlıdır; sürenin kaçırılmaması için zaman kaybetmeden hareket edilmesi önerilir.
Bu konuyla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, Fethiye Miras Hukuku Avukatı sayfamızdan bu alandaki hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.
Yazıda anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuza özgü bir değerlendirme için bize ulaşabilirsiniz.