Haciz İşlemi Nasıl Uygulanır, Hangi Mallar Haczedilemez?

28 Ağustos 2026 · İcra ve İflas Hukuku · 4 dk okuma · Yazar: Av. Aysel Atlı

Haczedilemeyen mallar, İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) borçlunun ve ailesinin asgari yaşam koşullarını koruma amacıyla haciz dışında tuttuğu belirli eşya ve alacak türleridir. Haciz işlemi, kesinleşmiş bir icra takibinde borcun ödenmemesi üzerine icra dairesinin borçlunun mal varlığına el koyması işlemidir; ancak kanun, bu işlemi bazı sınırlarla çerçeveler.

Haciz İşlemi Nasıl Uygulanır?

Bir icra takibi, ödeme emrine süresinde itiraz edilmemesi veya itirazın kaldırılması ile kesinleşir. Takip kesinleştikten sonra alacaklı, icra dairesinden borçlunun mal varlığına haciz konulmasını talep edebilir. İcra memuru, borçlunun taşınır malları, taşınmazları, banka hesapları, üçüncü kişilerdeki alacakları ve maaşı gibi mal varlığı unsurlarını tespit ederek bunlara haciz koyar. Haczedilen mallar, borç ödenmezse kanunda öngörülen usulle satılarak alacağın tahsiline tahsis edilir.

Hangi Mallar Tamamen Haczedilemez?

İİK m. 82 uyarınca, aşağıdaki mal ve haklar tamamen haciz dışındadır:

• Borçlunun ve ailesinin ihtiyacı için gerekli elbise, ev eşyası ve yatak takımları
• Borçlunun mesleğini veya sanatını icra etmesi için zorunlu olan alet, makine ve kitaplar
• Din kitapları ve aile hatırası niteliğindeki eşyalar
• Borçlu çiftçiyse, kendisinin ve ailesinin geçimi için zorunlu olan araç, hayvan ve tohumluk
• Devlet malları ve kanunla haczi yasaklanmış diğer mallar
• Nafaka alacakları (kanunda öngörülen kapsamda)

Hangi Mallar Kısmen Haczedilebilir?

Bazı gelir kalemleri tamamen haciz dışında olmayıp, kanunda belirlenen bir oranla sınırlı şekilde haczedilebilir. En sık karşılaşılan örnek maaş ve ücretlerdir: İİK m. 83 uyarınca, maaş ve ücretlerin haczedilebilecek kısmı kural olarak dörtte biridir; borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli görülen kısım haciz dışında bırakılır. Nafaka alacakları için ise bu oranın üzerinde haciz uygulanabilir, çünkü nafaka alacağı kanunda ayrıcalıklı bir konuma sahiptir. Emekli aylıklarının haczi de özel sınırlamalara tabidir.

Haciz İşlemine İtiraz Edilebilir mi?

Borçlu, haczedilen bir malın kanunen haczedilemeyecek nitelikte olduğunu düşünüyorsa, icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunabilir. Bu şikâyet, haczin öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde yapılmalıdır; sürenin kaçırılması hâlinde itiraz hakkı kaybedilebilir. Ayrıca üçüncü kişiler, haczedilen malın kendilerine ait olduğunu iddia ediyorsa istihkak davası açabilir.

Haciz Sırasında Sık Karşılaşılan Sorunlar

Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar; maaş haczinde birden fazla haciz kesintisinin çakışması, üçüncü kişiye ait malların yanlışlıkla borçlunun malı gibi haczedilmesi ve borçlunun mal beyanında bulunmaması nedeniyle haciz sürecinin uzamasıdır. Bu tür durumlarda ilgili tarafın (borçlu, alacaklı veya üçüncü kişi) icra mahkemesine başvurarak durumu bildirmesi gerekir.

Taşınmaz ve Araç Haczi Nasıl İşler?

Taşınmaz ve araç gibi tescile tabi mallarda haciz, ilgili sicile (tapu müdürlüğü, trafik tescil kuruluşu) haciz şerhinin işlenmesiyle uygulanır. Bu şerh, malın üçüncü kişilere devrini tamamen engellemez ancak devralan kişiyi haciz kaydından haberdar eder ve alacaklının haklarını korur. Taşınmaz haczedildikten sonra, borç ödenmezse taşınmaz kanunda öngörülen usulle (icra dairesi aracılığıyla açık artırma) satılarak alacağın tahsiline tahsis edilir. Satış işlemi, ilan ve kıymet takdiri gibi belirli usul adımlarını içerir.

Yerel Bağlam

Fethiye gibi kiralık taşınmaz ve turizm işletmeciliğinin yoğun olduğu bölgelerde, işletme malvarlığına veya kira gelirine yönelik haciz talepleri sıkça gündeme gelmektedir. Kira alacağına ilişkin icra sürecinin nasıl başlatıldığı hakkında bilgi için makalelerimizi takip edebilirsiniz; icra takibine itiraz süreci için İcra Takibine İtiraz Nasıl Yapılır? yazımızı inceleyebilirsiniz.

Haciz Sonrası Ödeme Yapılırsa Ne Olur?

Haciz konulduktan sonra borçlu borcunu öderse, haciz kaldırılır ve varsa satış işlemi durdurulur. Kısmi ödeme yapılması hâlinde haciz, ödenmeyen kısım oranında devam eder. Borçlunun ödeme yapmak istemesi durumunda, ödemenin icra dairesine veya alacaklıya usulüne uygun şekilde yapılması ve makbuz/dekont gibi kanıtların saklanması, ileride ortaya çıkabilecek "ödendi mi ödenmedi mi" tartışmalarının önüne geçer.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuyla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, Fethiye İcra ve İflas Hukuku Avukatı sayfamızdan bu alandaki hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.