İstinaf ve Temyiz Arasındaki Farkı Nedir?

17 Eylül 2026 · Genel Bilgilendirme · 4 dk okuma · Yazar: Av. Aysel Atlı

İstinaf temyiz farkı, bir mahkeme kararına karşı başvurulacak kanun yolunu belirlerken sıkça karıştırılan bir konudur. İstinaf, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından hem maddi vakıa hem de hukuki değerlendirme yönünden yapılan bir incelemeyken; temyiz, Yargıtay tarafından kural olarak yalnızca hukuka uygunluk yönünden yapılan bir denetimdir.

İstinaf ve Temyiz Arasındaki Farkı Nedir?

Kısaca özetlemek gerekirse: istinaf, ilk derece mahkemesi kararının hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini sağlayan bir kanun yoluyken; temyiz, kural olarak yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapan, daha sınırlı kapsamlı bir kanun yoludur. Aşağıda bu iki kanun yolunun temel farkları ayrı ayrı ele alınmaktadır.

İnceleme Makamı ve Kapsamı

İstinaf incelemesini Bölge Adliye Mahkemesi yaparken, temyiz incelemesini Yargıtay yapar. İstinaf aşamasında mahkeme, dosyadaki delilleri yeniden değerlendirebilir ve gerektiğinde yeni delil de toplayabilir; temyiz aşamasında ise Yargıtay kural olarak yeni bir delil değerlendirmesi yapmaz, kararın hukuka uygun olup olmadığını denetler.

Hangi Kararlara Karşı İstinaf Yolu Açıktır?

İlk derece mahkemelerinin verdiği kararların büyük bir kısmına karşı istinaf yolu açıktır; ancak kanunda öngörülen bazı düşük miktarlı veya niteliği itibarıyla kesin nitelikte sayılan kararlara karşı istinaf yolu kapalı olabilir. Bu nedenle bir kararın istinafa tabi olup olmadığının, kararın kendisinde yer alan bilgilerle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Hangi Kararlara Karşı Temyiz Yolu Açıktır?

Temyiz yolu, kural olarak istinaf incelemesi sonucunda verilen kararlara karşı, kanunda öngörülen şartları taşıyan hâllerde açıktır. Kanun, belirli konu veya miktar sınırlarının altında kalan istinaf kararlarını temyiz denetimi dışında tutabilir; bu sınırların güncel mevzuata göre teyit edilmesi önemlidir.

Başvuru Süreleri Nasıl İşler?

Hem istinaf hem temyiz başvuruları, kararın taraflara tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde yapılmalıdır. Bu sürelerin kaçırılması, kararın kesinleşmesi ve ilgili kanun yoluna başvuru hakkının kaybedilmesi sonucunu doğurabilir; bu nedenle tebligat tarihinin doğru tespiti büyük önem taşır.

İstinaf ve Temyiz Sürecinde Kararın Uygulanması

İstinaf veya temyiz başvurusunun yapılmış olması, tek başına kararın icrasını her zaman durdurmaz; bazı hâllerde icranın durdurulması için ayrıca talepte bulunulması ve kanunda öngörülen şartların sağlanması gerekebilir. Bu nedenle bir karara karşı kanun yoluna başvururken, icranın durdurulup durdurulmayacağının da ayrıca değerlendirilmesi önerilir.

Dilekçe ve Gerekçe Hazırlığı Neden Önemlidir?

Hem istinaf hem temyiz başvurusunda, hangi noktalarda ilk derece veya istinaf kararının hatalı olduğunun somut ve gerekçeli biçimde ortaya konması, incelemenin etkin şekilde yapılabilmesi açısından önemlidir. Genel ve soyut itirazlar, incelemeyi yapan mahkemenin dosyayı yeterince değerlendirmesini güçleştirebilir.

Duruşmalı mı Duruşmasız mı İncelenir?

İstinaf incelemesi, kanunda öngörülen bazı hâllerde duruşmalı olarak yapılabilir; bu durumda taraflar Bölge Adliye Mahkemesi önünde sözlü olarak da beyanda bulunma imkânı bulur. Temyiz incelemesi ise kural olarak dosya üzerinden, duruşmasız yapılır; ancak kanunda öngörülen istisnai hâllerde temyiz aşamasında da duruşma yapılması talep edilebilir. Bu farkın bilinmesi, sürecin nasıl işleyeceği konusunda taraflara daha net bir beklenti sağlar.

İstinaf veya Temyiz Sonucunda Karar Nasıl Şekillenir?

Bölge Adliye Mahkemesi, istinaf incelemesi sonucunda ilk derece mahkemesi kararını kaldırıp yeniden karar verebileceği gibi, kararı onayarak da sonuçlandırabilir. Yargıtay ise temyiz incelemesinde kararı onayabilir, bozabilir veya kanunda öngörülen hâllerde düzelterek onayabilir. Bozma kararı verilmesi hâlinde dosya, kural olarak yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu konuyla ilgili sorularınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir, çalışma alanlarımız sayfamızdan hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir.